Ondanks dat de spoorlijn al tot Bergen op Zoom was aangelegd was er nog geen toestemming voor de afdamming van het Sloe en de Kreekrak! In een contract met België van 15 april 1839 hadden we de Belgen een open en vrije toegang tot Schelde en Rijn gegarandeerd. Deze verbindingen werden toen gevormd door de Kreekrak, Sloe en Oosterschelde.
Dat de vrij simpele kwestie van de afdamming van het Sloe en het Kreekrak die toch al lang in erg verzande toestand verkeerden, zo op de spits werd gedreven dat er bijna een oorlog kwam (!), vond zijn diepere oorzaak daarin dat België het bestaan van Antwerpen zowel economisch als hydrografisch bedreigd voelde.
Onder andere Sir Charles Hartley heeft aangeraden geen dam in het Kreekrak te leggen, maar een viaduct.
Ook het Koninklijk Besluit van 11 maart 1846 maakt melding van een “spoorwegdam door het Kreekrak: en dat “in het midden van die afdamming een brug gebouwd moet worden van ongeveer 600 el lengte op jukken van bekwame afstanden; aan de westzijde dier brug met een dubbele draaibrug”.
Voordelen waren dat er dan minder problemen met de doorgaande scheepvaart zouden ontstaan, en niet in het minst dat België ons geen verdiende of onverdiende verwijten had kunnen doen.
Toch is een viaduct er niet gekomen. Dit mede omdat men landwinning op het oog had, dat door de aanleg van dammen zou worden bevorderd. Ook normalisatie was een belangrijk aspect (recht trekken van onnodige bochten in de rivier de Westerschelde).
Over deze afdamming brak er bijna oorlog uit tussen Nederland en België! Nederland plaatste zich op het standpunt dat het volgens het traktaat van 1839 het recht had elk water af te dammen dat in het Verdrag van 1839 wordt genoemd mits een alternatieve vaarweg door Nederland wordt aangewezen.
Minister Thorbecke vertrouwt in 1850 daarbij op het juiste inzicht van de Waterstaatingenieurs: “De Nederlandse Regering heeft naar het mij voorkomt hier volstrekt niets anders te doen dan aan België het Kanaal door Zuid-Beveland ter vervanging van de Oosterschelde (d.i. Kreekrak) aan te wijzen”.Dit heeft uiteindelijk als resultaat dat op 15 oktober 1866 het Kanaal door Zuid-Beveland werd geopend, waarna een dam door het Kreekrak ondanks nog steeds voortdurende protesten van Belgische zijde op 1 juni 1867 werd geopend.
Maar gelukkig; het ongevraagd gekregen kanaal door Zuid-Beveland deed aan de verwachte eisen en de Belgen waren tevreden gesteld. De Zeeuwse spoorlijn kon nu worden verlengd van Bergen op Zoom naar Goes.
Wie de voorgeschiedenis van het Kanaal door Walcheren bestudeerd, zal de indruk krijgen, dat het kanaal ten slotte maar een bijkomstigheid was, zij het ook (dit blijkt duidelijk uit Thorbekcek’s houding tijdens de behandeling in de Tweede Kamer) een noodzakelijke bijkomstigheid. Het Sloe kon evenals het Kreekrak technisch gezien beter afgedamd dan overbrugd worden. Moest nu voor de scheepvaart door het Sloe een andere vaarweg worden gemaakt? Dit heeft nauwelijks wel een rol gespeeld, hoewel het wel handig was voor scheepvaartverkeer van en naar Antwerpen. De redenering was eenvoudig, dat een haven van Vlissingen, die aan het eindpunt van de Zeeuwse spoorweg tot ontwikkeling zou komen (U ziet, men was erg optimistisch!), ook te water over een goede verbinding met het achterland zou moeten beschikken; een verbinding, die door het kanaal met de grote rivieren en zo met het Duitse achterland tot stand zou komen. Ook speelde in het kanaalplan een rol, dat bij de doorvoer van goederen naar en van Duitsland behoefte zou bestaan aan opslag in êntrepot en hiervoor zou Middelburg, dat in de 17^e en 18^e eeuw een belangrijkere handel dan Vlissingen had gehad, nog de nodige pakhuizen beschikbaar kunnen stellen. Dit in veel sterkere mate dan Vlissingen. Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer werd de vraag gesteld of het kanaal in het plan was opgenomen, omdat het ter vervanging dienst moest doen van het Sloe. Het door Thorbecke bij de Mondelinge behandeling gegeven antwoord luidde ontkennend. Op zijn bekende droge manier zei hij dat het Kanaal door Walcheren daar vreemd aan was!
Toen er toestemming kwam voor de aanleg van de kanaalwerken evenals afdamming van het Sloe en aanleg van een spoorweg van Goes naar Vlissingen, was het 14 december 1865. Met 35 tegen 8 stemmen werd het plan goedgekeurd!
Op 15 december, ‘s morgens om 9 uur werd dit verblijdende bericht door middel van een proclamatie in Middelburg bekend gemaakt. De kerkklokken werden geluid en het carillon van de Lange Jan liet die dag regelmatig haar blijde klokkenspel horen. Op alle openbare gebouwen stak men de vlag uit.
Op 31 december 1865 werd de toestemming door de koning bekrachtigd en nog voor het eind van het jaar werd het opgenomen in het Staatsblad onder nummer 196.
De vereniging ‘Uit het vok – voor het volk’ benoemde een comité voor het organiseren van feesten te Middelburg. Voorzitter van het comité werd gemeentesecretaris G.N. de Stoppelaar en tot de leden behoorde een aantal gezeten burgers van de stad. De feesten zouden worden gehouden op 9 en 10 juli 1867 en er stond o.a. een allegorische optocht op het programma. Hieraan zouden vertegenwoordigers van bijna de hele bevolking deelnemen: takken van nijverheid en handel, middenstanders en landbouwers, verenigingen, gilden en genootschappen van kunsten en wetenschappen.
Op 9 en 10 juli 1867 was het stralend weer en de feestdagen werden een enorm succes. Iedereen was vrolijk en blij: Middelburg zou weer een economische oppepper krijgen, waar het hard aan toe was!
Op de allegorische optocht werden verschillende liedjes verspreid die door de deelnemers uit volle borst werden meegezongen.
Hieronder staat het zgn. Spoorlied:

VOLKSLIEDJE, Gedrukt en rondgestrooid bij den Allegorischen optogt te Middelburg, 9 en 10 julij 1867

WIJZE: Henrij’s drinklied

Bij het wappren der banier,

Die den feestelijken stoet

Met haar bonte praal verslieren,

En die ’t harte kloppen doet,

Klinkt een toon

Zoet en schoon,

Als een tolk van ’t rein genoegen

Dat de blijde borst doet zwoegen

En zich oplost in het koort

´Heil breng’ ons kanaal en spoor!’

Thans is ieder opgetogen,

Nu het spoedig waarheid wordt

Dat het weldoend stoomvermogen

Ook door Walchrens beemden snort,

En zijn spoed

Loven doet,

Schoone stad! Die wij beminnen,

Ieder juicht met gulle zinnen

En stemt meê in ’t blijde koor:

“Heil breng’ U kanaal en spoor!”

Slechts JAN SALIE hoort men grommen,

Met zijn slaapmuts over ’t oor,

En hem mopperen en brommen:

“Foei, wel foei, dat nare spoor!”

Doch men hoort

Naar zijn woord

Niet één enkele seconde.....

Want het davert in het ronde,

Met een overstelpende koor:

“Heil breng’ ons kanaal en spoor!”

Het werden onvergetelijke dagen voor de Middelburgse bevolking!
Maar ook in Goes had men niet lang daarna feest: op 1 juli 1868 was het baanvak Bergen op Zoom-Goes gereed. Op de eerste dag van de exploitatie verwachtte de SS zodanig veel volk op de been, dat twee extra treinen werden ingelegd!
Op 29 februari 1872 was er opnieuw feest in Middelburg. De spoorweg werd geopend! Weken hiervoor was hieraan al aandacht besteed in de kranten en in de Middelburgsche Courant stonden zelfs advertenties met reclame voor ‘Zeeuwsche Spoorweg Sigaren’.
In de Middelburgsche Courant van dinsdag 27 februari 1872 stonden de prijzen voor toegangskaarten voor de feestelijke opening van den Zeeuwschen spoorweg tot Middelburg, af te halen aan het Raadhuis te Middelburg;
Een kaart voor de receptie: f0,49, een toegangskaart voor het feest concert op 29 februari: f0,75 en voor ‘het Concert der Grenadiers’ op 1 maart: f1,49.
Een dag later stond het volgende veelbelovende stuk in de krant:

De afstand die ons nog scheid van de met vurig verlangen voorbereidde opening van den Zeeuwschen Spoorweg tot Middelburg is tot één dag ingekrompen: morgen zal die heuglijke gebeurtenis plaats hebben. Te oordelen naar de toebereidselen die voor deze feestviering zijn of worden gemaakt, en naar de gesprekken die men, vooral in de laatste dagen, hoort voeren, zal het aan een feestelijke stemming wel niet ontbreken. Reeds zijn vele vreemdelingen hier aangekomen om deelgenooten der verwachtte feestvreugde te zijn en in het algemeen is meer levendigheid dan gewoonlijk op te merken. Vooral heden was dit het geval daar het heerlijke weêr veelen tot eene wandeling had uitgelokt. Moge de weersgesteldheid ook morgen de feestelijke stemming verhoogen en medewerken aan een gunstigen uitslag van al hetgeen men zich voorsteld!

Enkele kleine fragmenten uit de Middelburgsche Courant van vrijdag 1 maart 1872:

Zoo is dan ook voor Middelburg en hare vruchtbare omstreken de droevige tijd van afwachten voorbij. Het oogenblik van handelen is thans aangebroken. Niet langer zal men het hier lijdelijk behoeven aan te zien, dat in zoovele andere plaatsen de welvaart toeneemt, want ook hier zijn nu de voorwaarden vervuld, zonder wlke in den tijd dien wij beleven aan geen ontwikkeling van nijverheid – wij nemen dit woord hier in den algemeenen zin - te denken valt.

De verbinding van het spoorwegnet is voltooid, en ook uitmuntende waterwegen, niet meer onderhevig aan de wisselingen van eb en vloed, zullen haar eerlang ten dienste staan. Tot den aanvoer en verzending van goederenwordt den handel thans de beste gelegenheid aangeboden; de fabrikant en de handelswerkman krijgen thans tot afzet hunner voortbrengselen een onbegrensd terrein voor zich, en zoo ook de land- en tuinbouwer voor zijne velden en boomvruchten… (…) …Niet alleen voor Middelburg, maar ook voor Vlissingen, voor geheel Walcheren, verwachten wij veel van den toekomst, en wie meenen mocht dat wij met deze beschouwing het rijk der illusiën binnen treden, moge gewezen worden naar de op zoo groote schaal aangelegde en heden te zijn voltooide havens en dokken, die verbonden aan een der beste reeden van de westelijke kust van Europa’s vasteland, een entree voor zeehandel worden moeten.… (…) …En zoo is de Middelburgsche spoorweg waarvan men zich reeds lang zoveel goeds van voorstelde, dan nu toch tot stand gekomen.…(…) …Nietegenstaande de weersgesteldheid heden morgen verre van gunstig was, waren reeds vroegtijdig velen op de been. Weldra wapperde de vlag uit bijn alle woningen. Tegen 1 uu stroomden duizenden naar en op het stations-terrein om de komst van den trein af te wachten. Juist toen werd het weêr, sedert den morgen eenigszinds opgeklaard, alleronaangenaamst: regen en wind wedijverden als het ware met elkander. Men liet zich daardoor evenwel niet afschrikken, want de menigte groeide nog steeds.

Het stationsgebouw, maar vooral de toegangsweg naar het staiton waren met tropheën, vlaggen en groen versierd.

Hartelijk en welgemeend was de welkomstgroet door een vroolijk hoera! door de wachtende menigte uitgesproken, toen de feesttrein met zijn versierde locomotief te 2 uren hier aankwam. …

Door het gemeentebestuur opgewacht, begaven de genodigden zich met rijtuigen naar de kop van een optocht, die hun naar een feesttent op de markt bracht. Daar aangekomen deed de burgemeester een speech en heette de genodigden welkom. Rond een uur of vier begaf men zich naar de concertzaal, waar een luxe diner was aangericht. Voor de burgers waren er festiviteiten op de markt. Het feest werd besloten met vuurwerk. In De Ekster, week- en advertentieblad werd een satirisch liedje opgenomen:

Op 1 maart 1872 werd voor het eerst volgens een officiële dienstregeling met vier treinen per dag heen en terug gereden.
Op 1 november 1872 was ook Vlissingen per trein bereikbaar. De voltooiing van de Zeeuwse lijn was toen een feit!

Gebruikte bronnen:
3
5
6
14
28
30

Klik op de nummers en u wordt doorgestuurd naar de bronnenlijst